زمینه و هدف

نوجوانی دوره‌ای حیاتی در رشد انسان است که به‌دلیل تغییرات سریع فیزیولوژیک، نیازهای تغذیه‌ای ویژه‌ای به‌ویژه در نوجوانان ورزشکار ایجاد می‌کند. هدف این مطالعه، مرور نظام‌مند شواهد منتشرشده طی سال‌های 2010 تا 2025 درباره اثر مداخلات تغذیه‌ای بر عملکرد ورزشی نوجوانان ورزشکار و نخبه بود.

روش بررسی

این مرور بر اساس دستورالعمل PRISMA 2020 و چارچوب PICO انجام شد. جستجوی ساختاریافته در پایگاه‌های PubMed، Scopus و ScienceDirect با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط صورت گرفت. مطالعاتی وارد مرور شدند که شامل نوجوانان 10 تا 19 سال بودند، حداقل یک مداخله تغذیه‌ای را به‌کار برده و شاخص‌های عملکردی ورزشی را گزارش کرده بودند. پس از غربالگری عنوان، چکیده و متن کامل، 82 مطالعه معیارهای ورود را برآورده کردند.

یافته‌ها

مداخلات بررسی‌شده شامل مکمل‌های غذایی (پروتئین، کراتین، نوشیدنی‌های ورزشی)، رژیم‌های غذایی هدفمند و برنامه‌های آموزش تغذیه‌ای بودند. نتایج نشان داد این مداخلات بهبود قابل‌توجهی در شاخص‌هایی مانند VO₂max، قدرت عضلانی، استقامت، سرعت و ترکیب بدنی ایجاد کرده‌اند. با این حال، ناهمگنی میان نوع ورزش، مدت و شدت مداخله و روش‌های ارزیابی عملکرد، امکان انجام تحلیل کمی یکپارچه را محدود کرد. همچنین شواهد نشان دادند که بسیاری از نوجوانان دانش تغذیه‌ای کافی ندارند و این موضوع می‌تواند به کمبود نسبی انرژی، انتخاب غذایی نامناسب و افزایش خطر اختلالات خوردن منجر شود. مصرف مکمل‌ها نیز رو به افزایش است، اما شواهد قطعی درباره اثربخشی و ایمنی برخی از آن‌ها در این گروه سنی وجود ندارد.

نتیجه‌گیری

این مرور بر ضرورت تدوین مداخلات تغذیه‌ای متناسب با نیازهای نوجوانان ورزشکار و تقویت آموزش تغذیه‌ای در خانواده، باشگاه و مدارس تأکید می‌کند. همچنین انجام پژوهش‌های آینده‌نگر با طراحی دقیق‌تر و حجم نمونه بیشتر برای ارائه توصیه‌های کاربردی‌تر ضروری است.