مرور نظام‌مند عوامل فشار و کشش و پیامدهای مهاجرت ورزشکاران نخبه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 گروه مدیریت ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، تهران، ایران

10.22054/jshsr.2026.95615.1069
چکیده
مهاجرت ورزشکاران نخبه، در پیوند با جهانی‌شدن و تجاری‌شدن ورزش، به پدیده‌ای راهبردی در مدیریت استعداد، اقتصاد ورزش و دیپلماسی بین‌المللی تبدیل شده است. با وجود گسترش مطالعات در این زمینه، شواهد موجود درباره عوامل مؤثر بر مهاجرت و پیامدهای آن پراکنده و ناهمگون است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ترکیب نظام‌مند عوامل فشار و کشش مؤثر بر مهاجرت ورزشکاران نخبه و پیامدهای آن انجام شد. این پژوهش با روش مرور نظام‌مند و بر اساس چارچوب PRISMA 2020 اجرا شد. پرسش‌های پژوهش با استفاده از چارچوب SPIDER تدوین شدند. جست‌وجو در پایگاه‌های Scopus، Web of Science، PubMed، Google Scholar، SID، Magiran و Noormags در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری مطالعات، ۳۴ مطالعه واجد شرایط وارد مرور شدند. کیفیت روش‌شناختی مطالعات با استفاده از ابزار ارزیابی نقادانه روش‌های آمیخته (MMAT، نسخه ۲۰۱۸) بررسی شد و داده‌ها با تلفیق سنتز روایی و تحلیل مضمونی براون و کلارک تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند که عوامل فشار در سه مضمون اقتصادی ـ معیشتی، ساختاری ـ مدیریتی و اجتماعی ـ سیاسی طبقه‌بندی می‌شوند؛ در مقابل، عوامل کشش در سه مضمون توسعه حرفه‌ای ـ فنی، رفاهی ـ اقتصادی و آزادی‌های مدنی ـ منزلتی قرار می‌گیرند. مهم‌ترین محرک‌های خروج شامل ناامنی شغلی، درآمد ناکافی، سوءمدیریت، رابطه‌گرایی و ضعف زیرساخت‌ها بودند؛ درحالی‌که امکانات پیشرفته، قراردادهای شفاف، رفاه و فرصت‌های توسعه حرفه‌ای از مهم‌ترین جاذبه‌های مقصد به شمار می‌رفتند. مهاجرت برای ورزشکاران می‌تواند فرصت‌هایی برای ارتقای عملکرد و دستیابی به استقلال مالی فراهم کند، اما هم‌زمان با چالش‌هایی مانند بحران هویت، تنهایی و تعلیق ورزشی همراه باشد. در مجموع، مهاجرت ورزشکاران نخبه را نمی‌توان صرفاً تصمیمی فردی دانست؛ این پدیده با عدم تعادل‌های ساختاری میان کشورهای مبدأ و مقصد ارتباط دارد و می‌تواند به خروج سرمایه انسانی و کاهش توان رقابتی کشور مبدأ منجر شود. بر این اساس، اصلاح نظام حکمرانی ورزش، تقویت امنیت اقتصادی ورزشکاران و حفظ ارتباط مؤثر با ورزشکاران مهاجر می‌تواند در تبدیل الگوی فرار استعدادها به گردش استعدادها نقش مؤثری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 مهر 1405