1
گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2
گروه مدیریت ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، تهران، ایران
10.22054/jshsr.2026.95615.1069
چکیده
مهاجرت ورزشکاران نخبه، در پیوند با جهانیشدن و تجاریشدن ورزش، به پدیدهای راهبردی در مدیریت استعداد، اقتصاد ورزش و دیپلماسی بینالمللی تبدیل شده است. با وجود گسترش مطالعات در این زمینه، شواهد موجود درباره عوامل مؤثر بر مهاجرت و پیامدهای آن پراکنده و ناهمگون است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ترکیب نظاممند عوامل فشار و کشش مؤثر بر مهاجرت ورزشکاران نخبه و پیامدهای آن انجام شد. این پژوهش با روش مرور نظاممند و بر اساس چارچوب PRISMA 2020 اجرا شد. پرسشهای پژوهش با استفاده از چارچوب SPIDER تدوین شدند. جستوجو در پایگاههای Scopus، Web of Science، PubMed، Google Scholar، SID، Magiran و Noormags در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری مطالعات، ۳۴ مطالعه واجد شرایط وارد مرور شدند. کیفیت روششناختی مطالعات با استفاده از ابزار ارزیابی نقادانه روشهای آمیخته (MMAT، نسخه ۲۰۱۸) بررسی شد و دادهها با تلفیق سنتز روایی و تحلیل مضمونی براون و کلارک تحلیل شدند. یافتهها نشان دادند که عوامل فشار در سه مضمون اقتصادی ـ معیشتی، ساختاری ـ مدیریتی و اجتماعی ـ سیاسی طبقهبندی میشوند؛ در مقابل، عوامل کشش در سه مضمون توسعه حرفهای ـ فنی، رفاهی ـ اقتصادی و آزادیهای مدنی ـ منزلتی قرار میگیرند. مهمترین محرکهای خروج شامل ناامنی شغلی، درآمد ناکافی، سوءمدیریت، رابطهگرایی و ضعف زیرساختها بودند؛ درحالیکه امکانات پیشرفته، قراردادهای شفاف، رفاه و فرصتهای توسعه حرفهای از مهمترین جاذبههای مقصد به شمار میرفتند. مهاجرت برای ورزشکاران میتواند فرصتهایی برای ارتقای عملکرد و دستیابی به استقلال مالی فراهم کند، اما همزمان با چالشهایی مانند بحران هویت، تنهایی و تعلیق ورزشی همراه باشد. در مجموع، مهاجرت ورزشکاران نخبه را نمیتوان صرفاً تصمیمی فردی دانست؛ این پدیده با عدم تعادلهای ساختاری میان کشورهای مبدأ و مقصد ارتباط دارد و میتواند به خروج سرمایه انسانی و کاهش توان رقابتی کشور مبدأ منجر شود. بر این اساس، اصلاح نظام حکمرانی ورزش، تقویت امنیت اقتصادی ورزشکاران و حفظ ارتباط مؤثر با ورزشکاران مهاجر میتواند در تبدیل الگوی فرار استعدادها به گردش استعدادها نقش مؤثری داشته باشد.
دارابی, مسعود, و محمد حسن, فهیمه. (1405). مرور نظاممند عوامل فشار و کشش و پیامدهای مهاجرت ورزشکاران نخبه. (e21958). دو فصلنامه مطالعات مروری علوم ورزشی وتندرستی, (), e21958 https://doi.org/10.22054/jshsr.2026.95615.1069
MLA
دارابی, مسعود, و محمد حسن, فهیمه. "مرور نظاممند عوامل فشار و کشش و پیامدهای مهاجرت ورزشکاران نخبه" .e21958 , دو فصلنامه مطالعات مروری علوم ورزشی وتندرستی, , 1405, e21958. doi: 10.22054/jshsr.2026.95615.1069
HARVARD
دارابی مسعود, محمد حسن فهیمه. (1405). 'مرور نظاممند عوامل فشار و کشش و پیامدهای مهاجرت ورزشکاران نخبه', دو فصلنامه مطالعات مروری علوم ورزشی وتندرستی, (), e21958. doi: 10.22054/jshsr.2026.95615.1069
CHICAGO
مسعود دارابی و فهیمه محمد حسن, "مرور نظاممند عوامل فشار و کشش و پیامدهای مهاجرت ورزشکاران نخبه," دو فصلنامه مطالعات مروری علوم ورزشی وتندرستی, (1405): e21958, doi: 10.22054/jshsr.2026.95615.1069
VANCOUVER
دارابی مسعود, محمد حسن فهیمه. مرور نظاممند عوامل فشار و کشش و پیامدهای مهاجرت ورزشکاران نخبه. دو فصلنامه مطالعات مروری علوم ورزشی وتندرستی. 1405;():e21958. doi: 10.22054/jshsr.2026.95615.1069